Truyện ngắn: Khi Nghị quyết 57 về đến xóm Đồng Hạ (Phần 2)
Sổ tay đảng viên điện tử và 4 thủ tục hành chính của Đảng trên môi trường điện tử
Chiều muộn ở xóm Đồng Hạ, gió từ cánh đồng vẫn thổi hun hút qua con ngõ nhỏ. Ông Trọng- Bí thư chi bộ, 58 tuổi – lại ngồi trước chiếc điện thoại thông minh, ngón tay rà rà trên màn hình như đang dò đường trong một khu chợ lạ. Cái “cửa” đầu tiên của Phần 1 vừa mới khép lại: bà con, đảng viên đã nghe nói về chuyển đổi số, đã có người cài được ứng dụng, đã có người bớt e dè khi chạm vào màn hình.
Nhưng chuyển lại mở ra một “cửa” khác – khó hơn, thật hơn: Sổ tay đảng viên điện tử không được dừng ở chuyện “cài xong để đó”; còn 4 thủ tục hành chính của Đảng phải làm được trên môi trường điện tử, ngay từ chi bộ, ngay từ tổ dân phố.
Và lần này, ông Trọng hiểu rõ một điều: Nghị quyết không hỏi cơ sở “có biết nói không”, mà hỏi cơ sở “có làm được không”.
Vì sao “phần 2” mới là trận khó?
Nếu Phần 1 là cú chạm đầu tiên – để mọi người biết chuyển đổi số là có thật = thì Phần 2 là lúc chuyển đổi số đi vào thói quen, đi vào quy trình, đi vào việc giải quyết công việc.
Ông Trọng nhìn sổ danh sách đảng viên của chi bộ. Mỗi người một hoàn cảnh:
– Người trẻ thì bận đi làm, nghe “thủ tục điện tử” là gật, nhưng ít khi ngồi lại hướng dẫn ai.
– Người trung niên có smartphone nhưng dùng chủ yếu Zalo, Facebook.
– Người cao tuổi thì vẫn “ngại bấm”, sợ nhầm, sợ lỗi, sợ… phiền.
Ở trên giao xuống, câu chữ rất rõ: triển khai ứng dụng Sổ tay đảng viên điện tử và thực hiện 4 thủ tục hành chính của Đảng trên môi trường điện tử. Còn ở dưới, ông Trọng phải biến câu chữ ấy thành hành động – không làm cho có, mà làm sao để “đỡ việc” thật.
Ông Trọng lập “tổ hỗ trợ số” ngay trong chi bộ
Đêm hôm ấy, ông Trọng không viết báo cáo dài. Ông viết một kế hoạch ngắn, đúng kiểu người làm cơ sở:
1. Mỗi tuần 15 phút sau họp chi bộ: thực hành 1 thao tác trên Sổ tay đảng viên điện tử.
2. Mỗi tháng 1 tình huống: diễn tập 1 thủ tục hành chính của Đảng trên môi trường điện tử.
3. Mỗi người khó có 1 người kèm: “cầm tay chỉ việc”, không nói suông.
4. Không ai bị bỏ lại phía sau: chưa làm được thì làm chậm, nhưng phải có tiến bộ.
Ông kéo thêm hai “đồng minh”:
– Một đoàn viên trẻ trong xóm, tay nhanh mắt tinh, chuyên xử lý “quên mật khẩu”.
– Một chi uỷ viên kiên nhẫn, có cách nói nhẹ nhàng với các bác cao tuổi.
Tổ hỗ trợ số của xóm Đồng Hạ ra đời đơn giản như vậy: không quyết định thành lập, không lễ ra mắt, chỉ có một nhóm chat và nguyên tắc “ai vướng là có người gỡ”.
Sổ tay đảng viên điện tử: từ “cài được” sang “dùng được”
Buổi sinh hoạt chi bộ kỳ sau, ông Trọng không đọc báo cáo dài dòng. Ông chia nhà văn hoá thành 3 “trạm”:
Trạm 1: Đăng nhập – đổi mật khẩu – bật thông báo
Đây là “điểm nghẽn” kinh điển. Người quên mật khẩu. Người nhập sai mã xác thực. Người không nhớ tài khoản.
Ông Trọng nói một câu khiến cả phòng bật cười:
“Đồng chí quên mật khẩu không phải lỗi. Lỗi là quên xong … rồi thôi.”
Nhóm hỗ trợ số làm đúng một việc: giúp từng người đăng nhập được. Đăng nhập được là đã thắng 50%.
Trạm 2: Đọc một tin – bấm “đã xem”
Ông Trọng chọn một nội dung ngắn. Ai mở được, kéo xuống được, bấm “đã xem” được – coi như hoàn thành bài tập.
Vì ông hiểu: muốn hình thành thói quen, phải bắt đầu từ hành động nhỏ, dễ đạt, để người ta có cảm giác “mình làm được”.
Trạm 3: Ghi chú một dòng
Ông Trọng hướng dẫn: “Ghi chú không phải để báo cáo ai. Ghi chú là để mình nhớ việc của mình.”
Một bác lớn tuổi gõ chậm chậm: “Tuần sau nhờ hướng dẫn thêm.”
Một đồng chí khác viết: “Đã xem tài liệu, sẽ thực hiện.”
Chỉ một dòng thôi, nhưng ông Trọng thấy rõ: Sổ tay đã thôi là thứ ‘ở trong điện thoại’ – nó bắt đầu ‘ở trong việc’.
4 thủ tục hành chính của Đảng trên môi trường điện tử: diễn tập trước, làm thật sau
Ông Trọng biết triển khai thủ tục là phần nhạy cảm. Vì thủ tục liên quan hồ sơ, quy trình, thời hạn, trách nhiệm. Làm sai là ngại; mà ngại thì lại quay về giấy tờ cũ.
Vậy nên ông chọn cách: kịch bản hoá.
Ông bảo: “Không làm ngay hồ sơ thật. Ta diễn tập như tập dượt phòng cháy: làm đúng quy trình một lần cho quen tay.”
Dưới đây là 4 thủ tục ông Trọng triển khai theo cách “chi bộ nào cũng có thể áp dụng”:
1. Chuyển sinh hoạt đảng (chính thức)
Kịch bản: một đảng viên chuyển hẳn nơi cư trú/công tác.
Mục tiêu diễn tập: biết chỗ nhập thông tin, biết chỗ đính kèm hồ sơ, biết bước xác nhận của chi bộ/đảng uỷ.
Ông Trọng nhấn mạnh: “Điện tử là đường đi. Nội dung vẫn phải đúng, đủ, chặt.”
2. Chuyển sinh hoạt đảng tạm thời
Kịch bản: đảng viên đi học 6 tháng, hoặc đi làm xa một thời gian.
Mục tiêu: thực hiện nhanh gọn, rõ thời hạn, tránh “đi rồi mới hỏi”.
Chi bộ làm một lần, ai cũng hiểu: thủ tục điện tử giúp giảm chạy giấy, giảm gọi điện hỏi nhau.
3. Lấy ý kiến nhận xét nơi cư trú
Kịch bản: đảng viên cần nhận xét phục vụ công tác cán bộ/đánh giá.
Mục tiêu: đảm bảo quy trình lịch sự, khách quan; thao tác gửi – nhận – phản hồi đúng luồng.
Ông Trọng nói: “Điện tử không thay sự công tâm. Điện tử chỉ làm cho việc công tâm được ghi nhận rõ ràng hơn.”
4. Thu nộp đảng phí
Đây là “bài khó” nhất vì liên quan thói quen lâu năm.
Ông Trọng thống nhất cách làm mềm:
– Ai thuận tiện thì nộp theo hướng dẫn trên môi trường điện tử.
– Ai chưa quen vẫn nộp theo cách cũ, chi bộ phân công đảng viên đã thành thạo (1 người nộp giúp 3 – 5 người).
Nguyên tắc của ông là: khuyến khích, không ép buộc; hướng dẫn, không gây áp lực.
“Nút thắt” không nằm ở công nghệ, mà nằm ở tâm lý sợ sai
Tối đó, ông Trọng nhận một tin nhắn: “Anh ơi em bấm nhầm rồi, giờ không thấy đâu.”
Ông không cáu. Ông chỉ nhắn lại: “Chụp màn hình anh xem.”
Rồi ông gọi luôn cho đoàn viên hỗ trợ, bảo: “Mai qua nhà đồng chí ấy 10 phút.”
Chuyển đổi số ở cơ sở đôi khi chỉ cần như vậy: một cú chụp màn hình, một cuộc gọi, một lần qua nhà.
Ông Trọng nhận ra: người lớn tuổi không sợ điện thoại; họ sợ mình làm sai và bị chê. Khi chi bộ tạo được môi trường “ai cũng có quyền hỏi”, thì “nỗi sợ” tự tan.
Kết quả đáng giá nhất: chi bộ bắt đầu “tự vận hành” bằng việc nhỏ
Sau một tháng, ông Trọng không khoe thành tích. Ông chỉ ghi lại 3 dấu hiệu:
1. Trong họp chi bộ, có người chủ động hỏi: “Tài liệu kỳ này có trên Sổ tay chưa?”
2. Có bác cao tuổi nói: “Tuần này tôi tự vào đọc được rồi.”
3. Có đồng chí đi làm xa nhắn: “Anh gửi hướng dẫn thủ tục, em làm thử.”
Ông Trọng hiểu: chuyển đổi số không phải cuộc đua một lần. Nó là quá trình “đổi thói quen” – mà thói quen thì không đến từ khẩu hiệu, nó đến từ nhịp độ đều đặn.
Lời kết Phần 2: Nghị quyết về đến xóm … là khi dân và đảng viên “tự làm được”
Trước khi về, ông Trọng đứng ở cửa nhà văn hoá, nhìn con đường xóm loang loáng sương. Ông nghĩ đến điều người ta hay nói trong các cuộc họp: Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị (ban hành cuối năm 2024) là nghị quyết “đột phá” về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Nhưng với ông, “đột phá” không nằm ở câu chữ. Nó nằm ở khoảnh khắc một bác cao tuổi tự bấm được “đã xem”, một đảng viên tự nộp được một thủ tục, một chi bộ tự duy trì được 15 phút thực hành mỗi tuần.
Ông Trọng kéo cao cổ áo, bước ra ngõ. Gió vẫn lạnh. Nhưng ông biết: từ đây, chuyện “Sổ tay đảng viên điện tử” và “4 thủ tục hành chính của Đảng trên môi trường điện tử” sẽ không còn là việc của riêng ai.
Nó là việc của cả chi bộ – và của chính xóm Đồng Hạ.
Khi Nghị quyết 57 về đến xóm Đồng Hạ
