GIÁ TRỊ

   Có những món quà không thể cầm trên tay, nhưng đủ sức sưởi ấm một con người trên suốt hành trình cống hiến.

   1. Người đi nhặt những lời cảm ơn

   17 giờ 58 phút.

   Ngoài cửa sổ, những vệt nắng cuối ngày đang chậm rãi rút khỏi mái nhà của một góc Thành Nam. Trên bàn làm việc, chiếc máy tính vẫn sáng. Bên cạnh là cốc trà đã nguội, một cuốn sổ ghi chép chi chít những cái tên, số điện thoại và những dòng chữ được gạch chân bằng mực đỏ.

   Anh Chung ngả người ra ghế, đưa tay xoa đôi mắt mỏi.

   Một ngày nữa sắp qua.

   Điện thoại bỗng rung lên.

   Một tin nhắn xuất hiện trong nhóm Zalo hỗ trợ dịch vụ công của Đảng.

   “Báo cáo, để các chi bộ đạt được kết quả như trên cũng nhờ sự quan tâm sát sao và sự chỉ dẫn tỉ mỉ của đồng chí Trần Chung, chuyên viên chuyển đổi số phường đấy ạ!”

   Chưa kịp đọc hết, một tin nhắn khác lại đến:

   “Cảm ơn sếp Trung nhiều đã nhiệt tình hướng dẫn cho anh em hoàn thành nhiệm vụ.”

   Anh bật cười.

   Chẳng biết từ bao giờ, một vài đồng chí quen miệng gọi anh là “sếp Trung”, người khác lại gọi “thầy Chung”, có người còn đùa rằng anh là “bác sĩ chuyên chữa bệnh công nghệ”.

   Thực ra, anh chẳng phải sếp của ai.

   Anh chỉ là một cán bộ phụ trách chuyển đổi số, ngày ngày đối diện với máy tính, những phần mềm quản lý, những tài khoản đăng nhập và vô số câu hỏi tưởng chừng nhỏ nhặt.

   Anh đọc lại những dòng tin nhắn.

   Không có phong bì. Không có quà tặng. Cũng chẳng có khoản tiền thưởng nào được nhắc đến.

   Chỉ vài câu chữ trên màn hình điện thoại.

   Vậy mà lòng anh bỗng ấm lên lạ thường.

   Anh chụp lại màn hình, cẩn thận lưu vào một thư mục nhỏ trong điện thoại.

   Thư mục ấy có cái tên rất giản dị: “GIÁ TRỊ”.

   Nếu ai đó vô tình mở ra, hẳn sẽ ngạc nhiên. Bên trong không có những tấm bằng khen trang trọng, không có ảnh nhận thưởng trên sân khấu. Chỉ là những lời cảm ơn, những biểu tượng trái tim, vài dòng động viên của những người anh từng giúp đỡ.

   Nhưng với anh, đó là cả một gia tài.

   Một gia tài không thể gửi tiết kiệm, không thể quy đổi thành tiền, nhưng mỗi khi mệt mỏi, chỉ cần mở ra là anh lại có thêm lý do để bắt đầu một ngày mới.

   2. Cuộc chiến với những ô vuông phát sáng

   Mọi chuyện bắt đầu từ đợt triển khai Sổ tay đảng viên điện tử và bốn thủ tục hành chính của Đảng trên môi trường số.

   Trong những cuộc họp, mọi việc nghe thật đơn giản.

   Triển khai ứng dụng.

   Hướng dẫn sử dụng.

   Hoàn thành hồ sơ.

   Theo dõi tiến độ.

   Báo cáo kết quả.

   Năm dòng ngắn gọn trên văn bản.

   Nhưng phía sau năm dòng ấy là hàng nghìn thao tác, hàng trăm tình huống và không ít đêm dài.

   Đối với những người trẻ quen dùng điện thoại thông minh, việc đăng nhập một ứng dụng chỉ mất vài chục giây. Nhưng với nhiều đảng viên cao tuổi, chiếc điện thoại vẫn chủ yếu dùng để nghe gọi, xem tin tức và trò chuyện cùng con cháu.

   Có người chưa từng tự cài một ứng dụng.

   Có người quên mật khẩu.

   Có người không phân biệt được mã xác thực với mật khẩu đăng nhập.

   Có người nhìn biểu tượng ứng dụng mà hỏi:

   – Đồng chí Chung ơi, cái ô vuông này có phải là sổ tay không? Sao sổ tay lại chẳng có trang giấy nào?

   Anh cười:

   – Dạ, đúng rồi bác. Sổ tay bây giờ nằm trong điện thoại. Bác không phải mang theo cuốn sổ dày nữa.

   – Thế nhỡ điện thoại hết pin thì Đảng có mất danh sách của tôi không?

   Cả phòng bật cười.

   Anh cũng cười, nhưng không hề chế giễu.

   – Dạ không bác ạ. Dữ liệu được lưu trên hệ thống, không phải chỉ nằm trong chiếc điện thoại của bác.

   Người đảng viên già gật gù, vẻ mặt nhẹ nhõm như vừa được giải thích một điều vô cùng hệ trọng.

   Những buổi tập huấn thường bắt đầu bằng sự háo hức, rồi nhanh chóng biến thành một bản hòa tấu của đủ loại âm thanh.

   – Máy tôi không nhận mật khẩu!

   – Sao điện thoại tôi không có nút này?

   – Đồng chí ơi, tôi bấm rồi mà nó quay mãi!

   – Tôi vừa thoát ra, giờ vào lại thế nào?

   Có hôm, anh vừa hướng dẫn xong cho người ngồi đầu bàn, quay sang người cuối bàn đã thấy màn hình điện thoại hiển thị một trang hoàn toàn khác.

   Anh hỏi:

   – Bác bấm vào đâu thế ạ?

   – Tôi cũng không biết. Thấy nó sáng thì tôi bấm!

   Anh lại cúi xuống.

   Từng thao tác một.

   Chạm vào đây.

   Chọn mục này.

   Kiểm tra thông tin.

   Xác nhận.

   Lưu lại.

   Có người làm đúng ngay lần đầu. Có người phải hướng dẫn đến lần thứ năm.

   Và có người, khi anh vừa quay lưng đi, lại quên sạch.

   Một đồng nghiệp đứng bên cạnh khẽ thở dài:

   – Cứ thế này thì bao giờ mới xong?

   Anh nhìn những mái đầu bạc đang chăm chú cúi xuống màn hình điện thoại.

   – Rồi sẽ xong thôi. Người ta chưa biết thì mình hướng dẫn. Hôm nay chưa nhớ, ngày mai lại học.

   – Nhưng cậu không thấy mệt à?

   Anh im lặng một lát.

   – Có chứ. Nhưng nếu mình cũng mất kiên nhẫn thì ai sẽ giúp các bác?

   Người đồng nghiệp không nói thêm.

   Ngoài sân, tiếng ve cuối mùa vang lên trong khoảng nắng còn sót lại.

   Bên trong căn phòng, những ngón tay già nua vẫn chậm rãi tập làm quen với một thế giới mới.

   3. Người đảng viên và chiếc điện thoại cũ

   Một buổi chiều, khi mọi người đã ra về gần hết, một bác đảng viên đứng tuổi vẫn ngồi lại ở hàng ghế cuối.

   Chiếc điện thoại của bác cũ, mặt kính có một đường nứt chạy chéo từ góc trên xuống dưới.

   Anh Chung bước tới:

    – Bác còn vướng chỗ nào ạ?

   Bác ngập ngừng:

   – Tôi hỏi thật chú nhé. Tôi già rồi, mắt kém, tay run. Những việc này có nhất thiết phải học không?

   Anh kéo ghế ngồi xuống cạnh bác.

   – Bác thấy khó nhất ở đâu ạ?

   – Khó nhất là sợ.

   Anh hơi ngạc nhiên.

   – Sợ gì hả bác?

   – Sợ bấm nhầm. Sợ mất thông tin. Sợ làm phiền người khác. Cứ mỗi lần hỏi lại, thấy các cháu trẻ thở dài là tôi ngại.

   Câu nói khiến anh lặng người.

   Anh chợt hiểu rằng, trở ngại lớn nhất của chuyển đổi số đôi khi không nằm ở thiết bị hay phần mềm.

   Nó nằm ở cảm giác mình đã trở nên lạc hậu.

   Ở nỗi sợ bị bỏ lại phía sau.

   Anh nhẹ nhàng nói:

   – Bác ạ, ngày trước các bác học viết, học đọc, học đánh máy, học đủ thứ để làm việc. Bây giờ mình học thêm cách sử dụng điện thoại. Có gì phải ngại đâu bác.

   – Nhưng tôi chậm lắm.

   – Chậm thì mình đi chậm. Quan trọng là mình vẫn đi.

   Bác nhìn anh, rồi bật cười.

   – Chú nói nghe cũng có lý.

   Anh cầm điện thoại, hướng dẫn bác đăng nhập lại từ đầu.

   Lần thứ nhất, bác bấm sai.

   Lần thứ hai, bác quên thao tác.

   Lần thứ ba, màn hình hiện thông báo cần xác thực.

   Đến lần thứ tư, bác tự đăng nhập thành công.

   – Được rồi! Được rồi chú Chung ơi!

   Tiếng reo của bác vang lên giữa căn phòng gần như trống không.

   Bác giơ chiếc điện thoại lên, đôi mắt ánh lên niềm vui hồn nhiên như một đứa trẻ vừa giải được bài toán khó.

   Anh mỉm cười:

   – Thấy chưa bác, bác làm được mà!

   Trước khi ra về, bác nắm tay anh.

   Bàn tay gầy, những đường gân nổi rõ.

   – Cảm ơn chú. Không phải vì cái phần mềm đâu.

   Anh ngạc nhiên:

   – Dạ?

   – Vì chú không làm tôi thấy mình là người vô dụng.

   Bác đi rồi.

   Anh vẫn ngồi đó rất lâu.

   Ngoài kia, phố đã lên đèn.

   Hôm ấy, anh hiểu thêm một điều: chuyển đổi số không chỉ là đưa công nghệ đến với con người, mà còn là giữ lại sự tự tin và phẩm giá của mỗi người khi bước vào thế giới công nghệ.

   4. Bốn cánh cửa và một người gác cửa

   Sau Sổ tay đảng viên điện tử là nhiệm vụ hỗ trợ bốn thủ tục hành chính của Đảng.

   Anh thường ví chúng như bốn cánh cửa.

   Cánh cửa thứ nhất giúp cán bộ, đảng viên tiếp cận và khai thác kho tài liệu.

   Cánh cửa thứ hai là thực hiện nộp đảng phí trực tuyến.

   Cánh cửa thứ ba là nộp hộ đảng phí đối với những trường hợp cần hỗ trợ.

   Cánh cửa thứ tư dành cho bí thư chi bộ thực hiện kiểm tra, phê duyệt hồ sơ.

   Bốn cánh cửa tưởng chừng đơn giản.

   Nhưng để mở được chúng, có người phải vượt qua cả một hành trình.

   Một buổi sáng, điện thoại anh đổ chuông khi đồng hồ vừa chỉ 6 giờ 12 phút.

   – Đồng chí Chung ơi, cứu tôi với!

   Anh giật mình:

   – Có chuyện gì thế anh?

   – Tôi vừa duyệt hồ sơ cho mấy chục đảng viên, giờ không thấy danh sách đâu nữa!

   Anh ngồi bật dậy.

   – Anh bình tĩnh. Có thể anh đang ở mục khác. Anh chụp màn hình gửi tôi xem nhé.

   Vài phút sau, vấn đề được giải quyết.

   Danh sách vẫn còn nguyên.

   Người bên kia thở phào:

   – May quá! Tôi cứ tưởng mất hết công sức từ tối qua.

   Anh cười:

   – Dữ liệu vẫn còn anh ạ. Anh cứ làm từ từ.

   – Thế mà tôi định gọi cậu từ năm giờ sáng đấy!

   – May anh còn thương tôi!

   Cả hai cùng cười.

   Nhưng không phải cuộc gọi nào cũng vui vẻ.

   Có buổi tối, một bí thư chi bộ gọi đến với giọng đầy bực bội:

   – Tôi làm đúng như hướng dẫn mà hệ thống cứ báo lỗi. Phần mềm thế này thì làm sao triển khai?

   Anh kiểm tra từng bước, rồi phát hiện thông tin hồ sơ chưa khớp.

   Anh giải thích.

   Người bên kia vẫn khó chịu:

   – Tôi làm công tác Đảng mấy chục năm, giờ lại phải ngồi học mấy cái nút bấm này!

   Anh lặng đi một thoáng.

   Câu nói ấy không phải lần đầu anh nghe.

   Đã có những lúc anh muốn đáp lại rằng mình cũng đang phải học, phải cập nhật từng ngày, phải chịu trách nhiệm trước những lỗi không do mình tạo ra.

   Nhưng cuối cùng, anh chỉ nói:

   – Em hiểu anh đang rất sốt ruột. Mình cùng xử lý từng bước nhé. Việc nào thuộc phần mềm, em sẽ ghi nhận để phản ánh. Việc nào thao tác được, em hướng dẫn anh làm ngay.

   Gần một giờ sau, hồ sơ được hoàn tất.

   Đầu dây bên kia im lặng một lát.

   Rồi giọng người bí thư dịu xuống:

   – Chung này, lúc nãy tôi nóng quá. Cậu thông cảm.

   – Dạ, không sao anh.

   – Cảm ơn cậu. Tôi cứ nghĩ mình phải tự xoay xở.

   Anh nhìn màn hình đã tắt.

   Bỗng thấy một điều rất rõ: nhiều khi người ta nổi nóng không phải vì ghét công nghệ, mà vì sợ trách nhiệm chưa hoàn thành.

   Và người hỗ trợ kỹ thuật, ngoài kiến thức, đôi khi còn cần một thứ không có trong bất kỳ giáo trình nào.

   Đó là lòng kiên nhẫn.

   5. Đêm của những con số chưa chịu ngủ

   Cuối tháng Mười.

   Không khí trong các nhóm hỗ trợ trở nên khẩn trương hơn.

   Hạn hoàn thành đang đến gần.

   Trên màn hình máy tính của anh Chung là bảng thống kê tiến độ của 38 chi bộ.

   Những cột số liệu nối nhau: tổng số đảng viên, hồ sơ đã duyệt, đã nộp, miễn nộp, chưa có hồ sơ, tỷ lệ hoàn thành.

   Anh rà từng dòng.

   Có chi bộ đạt kết quả rất tốt.

   Có chi bộ tiến độ còn chậm.

   Có những hồ sơ chưa được xử lý.

   Anh không chỉ nhìn vào tỷ lệ phần trăm.

   Phía sau mỗi con số là một bí thư chi bộ đang cố gắng, một người phụ trách đang lo lắng, một đảng viên cao tuổi đang chờ con cháu hỗ trợ sử dụng điện thoại.

   Anh nhắn tin nhắc việc, gọi điện hướng dẫn, giải thích lại quy trình.

   Có lúc đang ăn cơm, điện thoại rung.

   Đang đi đường, điện thoại rung.

   Đang chuẩn bị nghỉ, điện thoại lại rung.

   Vợ anh nhìn chiếc điện thoại sáng liên tục, nửa đùa nửa thật:

   – Hay anh mang luôn giường đến cơ quan mà ngủ?

   Anh cười:

   – Qua đợt này sẽ đỡ thôi em.

   – Tháng trước anh cũng nói thế.

   Anh không biết trả lời sao.

   Bữa cơm nguội dần.

   Trong một đêm gần cuối tháng, khi đồng hồ đã vượt qua 23 giờ, tin nhắn từ một chi bộ hiện lên.

   “BÁO CÁO SƯ PHỤ: CB 1 T/A gần hoàn thành ạ!”

   Anh đọc tiếp.

   Người gửi báo rằng nhờ được hướng dẫn tận tình, tiến độ đã khả quan, chỉ còn một số đảng viên cần tiếp tục hoàn thiện.

   Rồi đến những dòng chữ khiến anh bất giác ngồi thẳng dậy:

   “Từ đáy lòng, rất cảm ơn Anh đã quan tâm đôn đốc, tận tình, sát sao, CẦM TAY CHỈ VIỆC, CÙNG XẮN QUẦN LỘI ĐỒNG & TRUYỀN CẢM HỨNG, ĐỘNG VIÊN, KHÍCH LỆ 147 THÀNH VIÊN CHÚNG TÔI Ạ!”

   Anh đọc lại.

   Một lần.

   Rồi thêm lần nữa.

   “Cùng xắn quần lội đồng.”

   Cách ví von dân dã ấy khiến anh bật cười thành tiếng.

   Có lẽ chưa bao giờ công việc hướng dẫn phần mềm lại được mô tả giống nghề làm ruộng đến thế.

   Nhưng nghĩ kỹ, anh thấy đúng.

   Công nghệ ở cơ sở cũng giống một cánh đồng.

   Không thể chỉ đứng trên bờ mà hô hào gieo trồng.

   Phải bước xuống ruộng.

   Phải hiểu từng thửa đất.

   Phải biết chỗ nào thiếu nước, chỗ nào còn cỏ dại.

   Phải chấp nhận bùn đất bám vào chân.

   Và phải kiên nhẫn đợi ngày cây lúa trổ bông.

   Anh gõ lời đáp:

   “Chúc mừng đồng chí và tập thể chi bộ! Thành quả này trước hết là nhờ tinh thần trách nhiệm, sự đoàn kết và quyết tâm của cả tập thể. Chung chỉ góp một phần nhỏ đồng hành, hỗ trợ thôi. Rất trân trọng sự nhiệt tình, tận tâm của đồng chí!”

   Anh ngừng lại một chút rồi viết thêm:

   “Thành công của các đồng chí cũng chính là niềm vui và động lực của Chung trong công tác chuyển đổi số!”

   Gửi xong, anh đặt điện thoại xuống.

   Đồng hồ đã sang ngày mới.

   Ngoài đường, tiếng xe thưa dần.

   Một thành phố đang ngủ.

   Còn trong căn phòng nhỏ, một người cán bộ vẫn thức, không phải vì những con số, mà vì cảm giác công sức của mình đã thực sự chạm đến người khác.

   6. Khi lòng tốt cũng có lúc mỏi mệt

  Không phải ngày nào anh Chung cũng vui.

   Có những buổi sáng, vừa đến cơ quan, anh đã nhận được lời phàn nàn.

   Có những ngày hệ thống chậm, người sử dụng không đăng nhập được, nhưng người bị gọi đầu tiên vẫn là anh.

   Có người nghĩ rằng cán bộ chuyển đổi số phải biết sửa mọi loại điện thoại.

   Có người nhờ khôi phục tài khoản cá nhân.

   Có người gọi lúc tối muộn chỉ để hỏi một thao tác đã được hướng dẫn nhiều lần.

   Đôi khi anh cảm thấy mình giống một tổng đài không có giờ nghỉ.

   Một hôm, sau khi giải quyết liên tiếp nhiều sự cố, anh ngồi lặng trước máy tính.

   Một đồng nghiệp đi ngang hỏi:

   – Sao hôm nay trông cậu buồn thế?

   Anh đáp:

   – Tôi đang tự hỏi công việc của mình có thực sự tạo ra giá trị không.

   – Sao lại không?

   – Anh thử nghĩ xem. Một ngày giải quyết mấy chục lỗi, hôm sau lại có mấy chục lỗi khác. Hướng dẫn người này xong, người khác lại hỏi. Có khi chẳng ai nhớ mình đã làm gì.

   Người đồng nghiệp kéo ghế ngồi xuống.

   – Thế cậu muốn được nhớ đến vì điều gì?

   Anh im lặng.

   Câu hỏi tưởng đơn giản mà khó trả lời.

   Anh không mong được tán dương.

   Cũng không muốn công việc của mình trở thành câu chuyện kể công.

   Nhưng con người, dù tận tụy đến đâu, vẫn có những lúc cần biết sự cố gắng của mình không vô nghĩa.

   Người đồng nghiệp nói tiếp:

   – Cậu có nhớ hồi đầu, nhiều bác còn không dám chạm vào điện thoại không?

   Anh gật đầu.

   – Bây giờ có bác tự đăng nhập, tự tìm tài liệu, tự thực hiện được thủ tục. Có bí thư chi bộ trước đây phải nhờ con cháu, giờ đã biết hướng dẫn lại cho người khác. Những thay đổi ấy chẳng phải giá trị sao?

   Anh nhìn ra cửa sổ.

   Trên sân, một cây bàng đang rụng lá.

   Người đồng nghiệp đứng dậy, vỗ nhẹ vai anh:

   – Có những công việc không tạo ra thứ gì để người ta cầm về nhà. Nhưng nó tạo ra năng lực cho người khác. Đó là thứ còn ở lại lâu hơn.

   Câu nói ấy theo anh suốt cả buổi chiều.

   Và đến tối, khi mở điện thoại, anh nhìn thấy một tin nhắn mới.

   Một bí thư chi bộ viết:

   “Hôm nay tôi đã tự hướng dẫn được cho mấy đồng chí trong chi bộ. Không phải gọi đồng chí Chung nữa nhé!”

   Anh bật cười.

   Lần đầu tiên, một tin nhắn thông báo rằng người ta không cần gọi mình nữa lại khiến anh vui đến thế.

   Bởi anh hiểu: thành công lớn nhất của người hướng dẫn không phải là khiến mọi người luôn cần đến mình, mà là giúp họ đủ tự tin để tự làm được.

   7. Một bông hoa nở giữa màn hình

   Chiều ngày 30 tháng Mười.

   Bảng thống kê tiếp tục được cập nhật.

   Tỷ lệ thực hiện chung đã đạt khoảng 93,7% theo cách tính bao gồm những trường hợp đã hoàn thành và được miễn nộp theo quy định.

   Anh Chung nhìn những con số.

   Đó chưa phải điểm kết thúc.

   Vẫn còn những hồ sơ cần rà soát, những trường hợp cần hỗ trợ, những sai lệch cần kiểm tra.

   Nhưng kết quả ấy là dấu mốc đáng ghi nhận của cả một tập thể.

   Anh gửi thông tin vào nhóm hỗ trợ, biểu dương tinh thần trách nhiệm của các chi bộ, nhất là những nơi có số lượng đảng viên đông, khối lượng công việc lớn.

   Chỉ ít phút sau, những biểu tượng trái tim xuất hiện.

   Một trái tim.

   Rồi năm trái tim.

   Rồi mười lăm.

   Tiếp đó là lời cảm ơn của một đồng chí phụ trách chi bộ.

   Rồi thêm một lời động viên khác.

   Anh nhìn màn hình.

   Những dòng chữ giản dị ấy bỗng khiến anh nhớ đến một câu chuyện thuở nhỏ.

   Ngày còn bé, anh từng giúp mẹ nhặt những hạt thóc rơi trên sân sau mỗi vụ mùa.

   Mẹ bảo:

   – Một hạt thóc chẳng đáng là bao. Nhưng nhiều hạt góp lại thành bát cơm.

   Ngày ấy anh chưa hiểu hết.

   Bây giờ, anh nghĩ đến những lời cảm ơn.

   Mỗi lời chỉ vài chục chữ.

   Mỗi biểu tượng trái tim chỉ nhỏ bằng đầu ngón tay.

   Nhưng nhiều lời động viên góp lại thành sức mạnh tinh thần đủ lớn để nâng một con người qua những ngày mệt mỏi.

   Anh mở thư mục “GIÁ TRỊ”.

   Lưu thêm hai bức ảnh chụp màn hình.

   Rồi anh bất giác tự hỏi:

   Rốt cuộc, giá trị của một con người được đo bằng gì?

   Bằng chức vụ?

   Bằng thu nhập?

   Bằng số lần xuất hiện trong những bản báo cáo thành tích?

   Hay bằng những điều tốt đẹp còn ở lại trong lòng người khác?

   Anh không có câu trả lời trọn vẹn.

   Nhưng anh biết, hôm nay mình vừa nhận được một món quà.

   Một món quà không có hộp đựng.

   Không có giấy gói.

   Không có dải ruy băng.

   Chỉ có những dòng chữ và tình cảm chân thành.

   8. Món quà không nằm trong phong bì

   Tối hôm ấy, con gái thấy bố ngồi nhìn điện thoại và mỉm cười.

   Cô bé tò mò:

   – Bố xem gì mà vui thế?

   Anh đưa điện thoại cho con.

   – Các cô chú cảm ơn bố.

   Con bé đọc một lúc rồi hỏi:

  – Bố giúp được nhiều người thế, có được thưởng gì không?

   Anh cười:

   – Có chứ.

   – Thưởng gì ạ?

   – Đây này.

   Anh chỉ vào những lời nhắn.

   Con bé nhíu mày:

   – Nhưng đó chỉ là chữ thôi mà bố!

   Anh xoa đầu con.

   – Đúng, chỉ là chữ thôi.

   – Thế sao bố vui?

   Anh nghĩ một lát rồi hỏi lại:

   – Nếu hôm nào con làm được việc tốt, cô giáo nói “Cô tự hào về con”, con có vui không?

   – Có ạ!

   – Cô có phải cho con tiền đâu?

   Cô bé cười:

   – Không ạ.

   – Vậy đấy. Có những món quà mình không cầm được bằng tay, nhưng giữ được rất lâu trong lòng.

   Con bé im lặng suy nghĩ.

   Rồi bất ngờ ôm lấy cổ bố.

   – Thế con cũng tặng bố một món quà nhé!

   – Quà gì?

   – Con tự hào về bố!

   Anh sững người.

   Câu nói hồn nhiên ấy khiến cổ họng anh nghẹn lại.

   Anh ôm con thật chặt.

   Trong khoảnh khắc đó, mọi mệt mỏi của những ngày qua như tan đi.

   Anh đã nhận được thêm một món quà.

   Có lẽ là món quà đẹp nhất trong ngày.

   Đêm xuống.

   Anh trở lại bàn làm việc, mở cuốn sổ ghi chép.

   Ở trang cuối, anh viết:

   “Giá trị của công việc không chỉ nằm ở những gì mình hoàn thành, mà còn ở những điều mình giúp người khác có thể hoàn thành.”

   Anh ngừng bút.

   Rồi viết tiếp:

   “Một lời cảm ơn chân thành có thể không làm cuộc sống đủ đầy hơn về vật chất, nhưng khiến hành trình cống hiến trở nên giàu có về ý nghĩa.”

   9. Người thắp đèn không cần đứng dưới ánh sáng

   Sáng hôm sau, anh Chung đến cơ quan sớm hơn thường lệ.

   Thành Nam vừa thức giấc.

   Những hàng cây còn đẫm sương. Người bán hàng mở cửa. Tiếng xe đạp lăn nhẹ trên con phố quen thuộc.

   Anh dựng xe, bước vào phòng làm việc.

   Chiếc máy tính lại sáng lên.

   Một danh sách mới cần rà soát.

   Một tài khoản cần hỗ trợ.

   Một bí thư chi bộ cần hướng dẫn phê duyệt hồ sơ.

   Một đảng viên lớn tuổi chưa đăng nhập được Sổ tay đảng viên điện tử.

   Công việc vẫn còn đó.

   Không có phép màu nào khiến những khó khăn biến mất chỉ sau một đêm.

   Nhưng trong lòng anh, điều gì đó đã khác.

   Anh không còn nhìn những cuộc gọi như sự phiền toái.

   Anh nhìn chúng như những cánh cửa đang chờ được mở.

   Không phải lúc nào anh cũng có thể giải quyết ngay. Có vấn đề phải chờ hệ thống khắc phục. Có vướng mắc phải chuyển đúng bộ phận có thẩm quyền. Có việc anh cần nói rõ giới hạn trách nhiệm của mình.

   Anh hiểu rằng tận tâm không có nghĩa là làm thay tất cả.

   Tận tâm là làm đúng phần việc của mình, làm đến nơi đến chốn, và giúp người khác biết cách thực hiện trách nhiệm của họ.

   Điện thoại rung.

   Một giọng nói quen thuộc vang lên:

   – Đồng chí Chung ơi, tôi lại làm phiền đây!

   Anh mỉm cười:

   – Dạ, bác cứ nói ạ.

   – Hôm qua tôi đăng nhập được rồi. Hôm nay tôi muốn hỏi cách tìm tài liệu để đọc.

   Anh mở máy tính.

   – Vâng, bác mở ứng dụng nhé. Hôm nay mình học thêm một bước mới.

   Ở đầu dây bên kia, người đảng viên già vui vẻ:

   – Được! Hôm nay tôi quyết tâm học cho bằng được!

   Anh bật cười.

   Ngoài cửa sổ, nắng sớm đang len qua những tán cây.

   Anh chợt nghĩ đến những ngọn đèn đường.

   Ban ngày, chẳng ai để ý đến chúng.

   Ban đêm, người ta cũng ít khi dừng lại để cảm ơn một ngọn đèn.

   Nhưng ánh sáng của chúng vẫn âm thầm giúp người đi đường nhìn rõ lối.

   Có lẽ những người làm công tác hỗ trợ chuyển đổi số ở cơ sở cũng vậy.

   Họ không nhất thiết phải đứng ở nơi rực rỡ nhất.

   Không nhất thiết phải được nhắc tên trong mọi thành quả.

   Chỉ cần sau mỗi ngày làm việc, có thêm một người biết sử dụng công nghệ, một cán bộ bớt lúng túng, một đảng viên tự tin hơn, một chi bộ hoàn thành nhiệm vụ thuận lợi hơn.

   Thế là đủ để công việc có ý nghĩa.

   Anh cúi xuống màn hình, bắt đầu hướng dẫn.

   Giọng anh vẫn chậm rãi, kiên nhẫn như ngày đầu tiên:

   – Bác nhìn thấy mục này chưa ạ? Đúng rồi. Bác chạm vào đó nhé…

   Ở đầu dây bên kia vang lên tiếng reo:

   – À! Tôi thấy rồi!

   Anh mỉm cười.

   Một cánh cửa nữa vừa mở.

   Và đâu đó, giữa cuộc sống tất bật này, một giá trị nhỏ bé lại được sinh ra.

   Lời kết: Giá trị của những điều không thể đong đếm

   Người ta thường nói về chuyển đổi số bằng những con số: bao nhiêu tài khoản được kích hoạt, bao nhiêu hồ sơ được xử lý, bao nhiêu thủ tục được thực hiện trực tuyến, bao nhiêu phần trăm nhiệm vụ đã hoàn thành.

   Những con số ấy cần thiết. Chúng phản ánh kết quả và giúp công việc được quản lý minh bạch, hiệu quả.

   Nhưng có những điều không nằm trong bất kỳ cột thống kê nào.

   Đó là niềm vui của một đảng viên cao tuổi khi lần đầu tự đăng nhập thành công.

   Là sự nhẹ nhõm của một bí thư chi bộ sau khi hoàn tất những hồ sơ tưởng chừng bế tắc.

   Là sự trưởng thành của những người từng sợ công nghệ, nay đã có thể hướng dẫn lại cho người khác.

   Là lời cảm ơn được gửi đi lúc nửa đêm.

   Là những biểu tượng trái tim nhỏ bé xuất hiện trên màn hình điện thoại.

   Và là niềm tin âm thầm được vun đắp giữa con người với con người.

   Anh Chung hiểu rằng, những lời động viên không thay thế được chế độ, chính sách hay sự ghi nhận xứng đáng đối với công sức lao động. Nhưng chúng có một sức mạnh riêng: nhắc người đang cống hiến rằng công việc của họ đã chạm tới cuộc sống, đã giúp ích cho ai đó, đã không trôi qua vô nghĩa.

   Anh không giàu lên nhờ những lời cảm ơn ấy.

   Nhưng anh thấy mình giàu có.

   Giàu niềm tin.

   Giàu tình đồng chí.

   Giàu những ký ức đẹp về một hành trình cùng nhau vượt qua khó khăn.

   Và trên hết, giàu thêm lý do để tiếp tục cống hiến.

   Bởi suy cho cùng, giá trị lớn nhất của một con người không chỉ là những gì người ấy có được cho riêng mình, mà còn là những điều tốt đẹp người ấy để lại trong cuộc đời người khác.

   Có những người dành cả cuộc đời để tìm kiếm những món quà quý giá. Cũng có những người, chỉ bằng sự tận tâm và lòng tử tế, đã biến chính công việc hằng ngày thành một món quà dành cho cuộc sống.

   Với anh cán bộ chuyển đổi số ấy, đôi khi phần thưởng lớn nhất chỉ là một tin nhắn ngắn ngủi:

   “Cảm ơn đồng chí. Nhờ có đồng chí, chúng tôi đã làm được!”

   Và thế là đủ để sáng mai, anh lại vui vẻ bắt đầu.

   Bởi có những giá trị không được tính bằng tiền, mà được đo bằng số trái tim ta đã chạm tới.

Thành Nam, chiều 30 tháng 10 năm 2026.